నవంబర్ 20 – వర్ధంతి సందర్భంగా ప్రత్యేక వ్యాసం
“Everyone thinks of changing the world, but no one thinks of changing himself.”
— Leo Tolstoy
ప్రపంచాన్ని మార్చాలని ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచిస్తారు. కానీ తనను తాను మార్చుకోవాలని మాత్రం ఎవరూ ఆలోచించరు.
ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి మనిషి చరిత్రను చదువుతాడు. తనను తాను అర్థం చేసుకోవడానికి సాహిత్యాన్ని ఆశ్రయిస్తాడు. అయితే చరిత్రలో కనిపించని మనిషి అంతరంగాన్ని, సమాజం గుర్తించని వ్యక్తిగత సంఘర్షణలను, విజయాల వెనుక దాగిన వైఫల్యాలను సాహిత్యంలో ఆవిష్కరించిన రచయితలు అరుదు. అలాంటి అరుదైన సాహితీ మహనీయుడు లియో టాల్స్టాయ్ (Leo Tolstoy). ఆయన రచనల్లో యుద్ధం కేవలం దేశాల మధ్య జరిగే పోరాటం కాదు; మనిషిలోని ఆశయాలకు, భయాలకు మధ్య జరిగే సంఘర్షణ కూడా. ప్రేమ కేవలం ఇద్దరు వ్యక్తుల అనుబంధం కాదు; సమాజపు నియమాలకు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు మధ్య జరిగే పరీక్ష. మరణం కేవలం జీవితానికి ముగింపు కాదు; అప్పటివరకు జీవించిన విధానాన్ని ప్రశ్నించుకునే చివరి అవకాశం.
1828 సెప్టెంబర్ 9న రష్యాలోని యాస్నయా పొల్యానాలో సంపన్న భూస్వాముల కుటుంబంలో జన్మించిన లియో నికొలాయెవిచ్ టాల్స్టాయ్ ప్రపంచ సాహిత్య చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన నవలా రచయితల్లో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన రచనలు రష్యన్ సమాజంలోని ఒక నిర్దిష్ట కాలాన్ని మాత్రమే ప్రతిబింబించలేదు. మానవ సంబంధాలు, కుటుంబ వ్యవస్థ, సామాజిక అసమానతలు, అధికార దాహం, నైతిక విలువలు, ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణ వంటి సార్వకాలిక అంశాలను స్పృశించాయి.
చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులను కోల్పోయిన టాల్స్టాయ్ బంధువుల సంరక్షణలో పెరిగాడు. కజాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్నప్పటికీ సంప్రదాయ విద్యావిధానం ఆయనలోని జిజ్ఞాసను పూర్తిగా సంతృప్తిపరచలేదు. జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి పుస్తకాల జ్ఞానం మాత్రమే సరిపోదని, మనుషుల అనుభవాలను కూడా పరిశీలించాలని ఆయన భావించాడు. యవ్వనంలో సైన్యంలో చేరి క్రిమియన్ యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. అక్కడ ఎదురైన అనుభవాలు ఆయన రచనా దృక్పథాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. యుద్ధం గురించి వినేవారికి వీరత్వం కనిపిస్తుంది. యుద్ధంలో పాల్గొనేవారికి మాత్రం ప్రాణభయం, గాయాలు, మరణం, కుటుంబాల నుంచి విడిపోవడం కనిపిస్తాయి. ఈ రెండు ప్రపంచాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని తన సాహిత్యంలో ఆవిష్కరించాడు.
బాల్యం నుంచి యవ్వనం వరకు – వ్యక్తిత్వ పరిణామానికి అక్షరరూపం
టాల్స్టాయ్ తొలి ముఖ్యమైన రచనలు Childhood, Boyhood, Youth. ఈ మూడు రచనలు ఆయన ఆత్మకథాత్మక త్రయంలో భాగాలు. బాల్యం నుంచి యవ్వనం వరకు ఒక వ్యక్తి మానసికంగా, భావోద్వేగపరంగా ఎలా ఎదుగుతాడో ఈ రచనలు చిత్రిస్తాయి.
బాల్యంలో ఏర్పడే అభిప్రాయాలు, కుటుంబ వాతావరణం, ఇతరుల ప్రవర్తన, ప్రేమ, అసూయ, అవమానం, ఆత్మగౌరవం వంటి అనుభవాలు వ్యక్తిత్వాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో ఆయన నిశితంగా పరిశీలించాడు. వయసు పెరిగేకొద్దీ మనిషి తన చిన్ననాటి ఆలోచనలను తిరిగి పరిశీలించుకుంటాడు. ఒకప్పుడు గొప్పగా అనిపించిన విషయాలు తర్వాత సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. చిన్ననాటి బాధలు మాత్రం జీవితాంతం జ్ఞాపకాలుగా మిగిలిపోవచ్చు.
ఆయన The Cossacks నవలలో నగర నాగరికతకు, ప్రకృతి మధ్య జీవించే ప్రజల స్వేచ్ఛాయుత జీవన విధానానికి మధ్య ఉన్న తేడాలను పరిశీలించాడు. ఓలెనిన్ అనే యువకుడు నగర జీవితాన్ని విడిచి కాకసస్ ప్రాంతానికి వెళ్తాడు. అక్కడి ప్రకృతి, కోసాక్ ప్రజల జీవనశైలి అతనిని ఆకర్షిస్తాయి. తనకు తెలిసిన నాగరిక జీవితం కంటే వారి సరళమైన జీవనంలోనే ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఉందని భావిస్తాడు. నాగరికత మనిషికి సౌకర్యాలను అందించవచ్చు. కానీ ఆ సౌకర్యాలే అతని సహజత్వాన్ని దూరం చేయవచ్చనే ఆలోచన ఈ నవలలో కనిపిస్తుంది.
యుద్ధరంగం నుంచి మానవ హృదయాల వరకు – వార్ అండ్ పీస్
టాల్స్టాయ్ సాహిత్య ప్రతిభకు ప్రపంచవ్యాప్త కీర్తిని తెచ్చిన నవల War and Peace. 1865 నుంచి 1869 మధ్య ప్రచురితమైన ఈ మహానవల నెపోలియన్ యుద్ధాలు, ముఖ్యంగా 1812లో రష్యాపై జరిగిన ఫ్రెంచ్ దండయాత్ర నేపథ్యంలో సాగుతుంది.
ఇది కేవలం యుద్ధ నవల కాదు. అనేక కుటుంబాల జీవితాలు, ప్రేమ సంబంధాలు, రాజకీయ పరిణామాలు, సామాజిక వర్గాలు, వ్యక్తిగత ఆశలు, మానవ స్వభావంలోని సంక్లిష్టతలను కలిపిన విశాలమైన సాహిత్య ప్రపంచం. ఇందులో పియర్ బెజుఖోవ్, ఆండ్రే బోల్కోన్స్కీ, నటాషా రోస్టోవా వంటి పాత్రలు పాఠకుడి మనసులో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి.
పియర్ బెజుఖోవ్ అపారమైన సంపదను వారసత్వంగా పొందుతాడు. సంపద అతనికి సామాజిక గౌరవాన్ని, సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. కానీ జీవితానికి అర్థాన్ని మాత్రం ఇవ్వలేకపోతుంది. అతను ప్రేమలో, వివాహంలో, సామాజిక సంబంధాల్లో, ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలో సమాధానాల కోసం వెతుకుతాడు. చివరకు సాధారణ ప్రజల జీవన విధానంలో, సరళమైన మానవ సంబంధాల్లో జీవితంపై కొత్త అవగాహనను పొందుతాడు.
ఆండ్రే బోల్కోన్స్కీకి కీర్తి, సైనిక విజయం, వ్యక్తిగత ప్రతిష్ఠపై ఆకాంక్ష ఉంటుంది. కానీ యుద్ధరంగంలోని అనుభవాలు అతని ఆశయాలను పునఃపరిశీలించుకునేలా చేస్తాయి. ప్రపంచం తన చుట్టూ తిరుగుతుందని భావించే అహంకారం, విశ్వం ముందు మనిషి ఎంత చిన్నవాడో తెలుసుకున్నప్పుడు క్రమంగా కరిగిపోతుంది.
నటాషా రోస్టోవా పాత్రలో బాల్యంలోని అమాయకత్వం, యవ్వనంలోని ప్రేమ, పొరపాట్లు, నిరాశలు, చివరకు కుటుంబ జీవితంలో పొందిన పరిణతి కనిపిస్తాయి. ఆమెను పరిపూర్ణమైన ఆదర్శ పాత్రగా కాకుండా, అనుభవాల ద్వారా మారే సహజమైన మనిషిగా రచయిత చిత్రించాడు.
ఈ నవలలో చరిత్రను కూడా టాల్స్టాయ్ కొత్త కోణంలో పరిశీలించాడు. చరిత్రను కొందరు నాయకులు మాత్రమే నిర్మిస్తారనే అభిప్రాయాన్ని ప్రశ్నించాడు. వేలాది మంది సామాన్యుల చర్యలు, పరిస్థితులు, అనూహ్య సంఘటనలు కలిసి చరిత్రను రూపొందిస్తాయని వివరించాడు. రాజుల పేర్లు చరిత్ర పుస్తకాల్లో నిలిచిపోవచ్చు. కానీ యుద్ధాల వల్ల తమ కుటుంబాలను కోల్పోయిన సామాన్యుల బాధలు ఆ చరిత్రలో చాలాసార్లు కనిపించవు. టాల్స్టాయ్ వాటికి తన సాహిత్యంలో స్థానం కల్పించాడు.
ప్రేమ, వివాహం, సామాజిక నైతికత – అన్నా కరెనీనా
Anna Karenina టాల్స్టాయ్ సాహిత్యంలో మరో మహత్తర సృష్టి. 1870ల రష్యన్ సమాజంలోని కుటుంబ వ్యవస్థ, వివాహ సంబంధాలు, ప్రేమ, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, సామాజిక నైతికత వంటి అంశాలను ఈ నవల లోతుగా పరిశీలిస్తుంది.
ఈ నవల ప్రారంభ వాక్యమే ప్రపంచ సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన వాక్యాల్లో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది:
“All happy families are alike; each unhappy family is unhappy in its own way.”
అన్నా ఒక సంపన్న కుటుంబానికి చెందిన వివాహిత మహిళ. ఆమె భర్త కరెనిన్, కుమారుడు సెర్యోజాతో కలిసి సామాజికంగా గౌరవనీయమైన జీవితాన్ని గడుపుతుంది. అయితే వ్రోన్స్కీతో ఏర్పడిన ప్రేమ సంబంధం ఆమె జీవితాన్ని మలుపు తిప్పుతుంది. తన వ్యక్తిగత ప్రేమకు, కుటుంబ బాధ్యతలకు, సమాజం విధించే నైతిక నియమాలకు మధ్య ఆమె తీవ్రమైన సంఘర్షణను ఎదుర్కొంటుంది.
అన్నా కథను కేవలం వివాహేతర ప్రేమకు సంబంధించిన విషాదంగా చూడలేం. స్త్రీలపై సమాజం విధించే నియమాలు, పురుషులకు లభించే స్వేచ్ఛ, వ్యక్తిగత ఆకాంక్షలు, కుటుంబ సంబంధాల్లోని అసంతృప్తి వంటి అనేక అంశాలు ఇందులో ఉన్నాయి. సమాజం కుటుంబ విలువలను గౌరవించాలని చెబుతుంది. కానీ అదే సమాజం ఒక కుటుంబంలోని వ్యక్తుల భావోద్వేగాలను అర్థం చేసుకోవడంలో విఫలమవుతుంది.
ఈ నవలలో లెవిన్ పాత్ర మరో ముఖ్యమైన కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. వ్యవసాయం, గ్రామీణ జీవితం, కుటుంబం, శ్రమ, ఆధ్యాత్మికత, జీవిత పరమార్థం గురించి అతను నిరంతరం ఆలోచిస్తుంటాడు. కిట్టీతో అతని వివాహం, కుటుంబ జీవితం, వ్యక్తిగత అనుభవాలు అతని ఆలోచనా ప్రపంచాన్ని మార్చుతాయి.
అన్నా జీవితంలో ప్రేమకు, సామాజిక నియమాలకు మధ్య సంఘర్షణ ఉంటే, లెవిన్ జీవితంలో సాధారణ జీవనానుభవాల ద్వారా ఆధ్యాత్మిక సంతృప్తిని కనుగొనే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. ఒకే నవలలో రెండు భిన్నమైన జీవన మార్గాలను చిత్రించడం టాల్స్టాయ్ సాహిత్య ప్రతిభకు నిదర్శనం.
మరణం ముందు కూలిపోయే హోదాలు – ఇవాన్ ఇల్యిచ్ మరణం
The Death of Ivan Ilyich టాల్స్టాయ్ రచనల్లో తాత్వికంగా అత్యంత ప్రాధాన్యమైన నవలికల్లో ఒకటి.
ఇవాన్ ఇల్యిచ్ ఒక ప్రభుత్వ న్యాయాధికారి. సమాజం అంగీకరించిన పద్ధతిలో జీవిస్తూ ఉద్యోగంలో ఎదుగుతాడు. మంచి ఇల్లు, సామాజిక గౌరవం, ఆర్థిక సౌకర్యాలు సంపాదిస్తాడు. బయటివారికి అతని జీవితం విజయవంతమైనదిగా కనిపిస్తుంది. కానీ తీవ్రమైన అనారోగ్యం అతన్ని మరణానికి చేరువ చేసినప్పుడు తన గత జీవితాన్ని తిరిగి పరిశీలించుకోవడం ప్రారంభిస్తాడు.
తనకు ముఖ్యమని భావించిన హోదా, సామాజిక మర్యాదలు, ఇతరుల అభిప్రాయాలు నిజంగా తనకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాయా అనే ప్రశ్న అతన్ని కలవరపెడుతుంది. అతని చుట్టూ ఉన్నవారు మరణం గురించి నిజాయితీగా మాట్లాడటానికి కూడా వెనుకాడతారు. అతని బాధను అర్థం చేసుకునే వ్యక్తి మాత్రం సేవకుడు గెరాసిమ్.
ఇక్కడ టాల్స్టాయ్ ఒక సామాజిక వైరుధ్యాన్ని బయటపెడతాడు. హోదా ఉన్నంతకాలం గౌరవించే సమాజం, మనిషి బాధలో ఉన్నప్పుడు అతనికి తోడుగా నిలవకపోవచ్చు. మరణం సమీపించినప్పుడు మనిషికి కావలసింది ప్రశంసలు కాదు; తన బాధను అర్థం చేసుకునే ఒక హృదయం.
ఈ రచన మనిషి విజయాల నిర్వచనాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. ఎంత సంపాదించాం, ఎంత ఎదిగాం అనేవి ఒక కోణం. మనుషులతో ఎంత నిజాయితీగా జీవించాం, మన జీవితాన్ని మనం ఎంతగా అనుభవించాం అనేవి మరొక కోణం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న దూరమే ఇవాన్ ఇల్యిచ్ విషాదం.
పశ్చాత్తాపం నుంచి పరివర్తన వరకు – పునరుత్థానం
Resurrection టాల్స్టాయ్ చివరి ప్రధాన నవల. నెఖ్ల్యూడోవ్ అనే సంపన్న యువరాజు, కత్యూషా మస్లోవా అనే యువతి జీవితాల చుట్టూ కథ సాగుతుంది.
యవ్వనంలో నెఖ్ల్యూడోవ్ తనను నమ్మిన కత్యూషాతో అన్యాయంగా ప్రవర్తించి, ఆమె జీవితాన్ని విషాదంలోకి నెట్టేస్తాడు. కాలక్రమంలో ఆమె నేరారోపణలతో న్యాయస్థానం ముందు నిలబడినప్పుడు, ఆమె దుస్థితికి తానే ఒక కారణమని గుర్తిస్తాడు. తన తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.
కానీ అతని ప్రయాణం వ్యక్తిగత పశ్చాత్తాపంతో ముగియదు. న్యాయస్థానాలు, జైళ్లు, అధికార వ్యవస్థలు, పేదరికం, సామాజిక అసమానతలను పరిశీలించినప్పుడు వ్యక్తిగత తప్పుల వెనుక వ్యవస్థాగత అన్యాయాలు కూడా ఉన్నాయని గ్రహిస్తాడు.
ఒక వ్యక్తిని నేరస్థుడిగా నిర్ణయించి శిక్షించడం సమాజానికి సులభం. కానీ నేరాలకు దారితీసే పరిస్థితులను సృష్టించడంలో సమాజానికి ఉన్న బాధ్యతను గుర్తించడం అంత సులభం కాదు. ఈ వైరుధ్యాన్ని టాల్స్టాయ్ ఎంతో బలంగా చిత్రించాడు.
ఈ నవలలో పునరుత్థానం అంటే మరణం తర్వాత తిరిగి జీవించడం కాదు. తన తప్పులను గుర్తించి, అంతరంగంలో నైతిక పరివర్తన పొందడం. ఇతరులను తీర్పు చెప్పే ముందు తనను తాను పరిశీలించుకోవడం.
అసూయ, అనుమానం, దాంపత్య సంఘర్షణ – ది క్రూట్జర్ సోనాటా
The Kreutzer Sonata టాల్స్టాయ్ రచించిన చర్చనీయాంశమైన నవలిక. పోజ్ద్నిషెవ్ అనే వ్యక్తి తన భార్యను అనుమానించడం, అసూయ, దాంపత్య జీవితంలోని విభేదాలు చివరకు హత్యకు దారితీయడం ఇందులో ప్రధాన ఇతివృత్తం.
ప్రేమ పేరుతో ఎదుటివారిపై హక్కు ప్రకటించడం ఎంతవరకు సమంజసం? భార్యాభర్తల మధ్య విశ్వాసం కోల్పోయినప్పుడు సంబంధం ఎలా మారుతుంది? అసూయను ప్రేమగా భావించడం ఎంత ప్రమాదకరం? వంటి ప్రశ్నలను రచయిత లేవనెత్తాడు.
ఈ రచనలో టాల్స్టాయ్ చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు నేటి పాఠకులకు వివాదాస్పదంగా అనిపించవచ్చు. అయినప్పటికీ వివాహ వ్యవస్థ, లైంగిక నైతికత, స్త్రీపురుష సంబంధాల్లోని ఆధిపత్య భావనలను చర్చకు తీసుకొచ్చిన రచనగా దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
అలాగే Hadji Murad నవలికలో కాకసస్ ప్రాంతంలోని రాజకీయ పోరాటాలు, సామ్రాజ్యాధికారం, వ్యక్తిగత గౌరవం, స్వేచ్ఛ కోసం జరిగే సంఘర్షణలను చిత్రించాడు. అధికార వ్యవస్థలు తమ ఆధిపత్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి సామాన్యుల జీవితాలను ఎలా బలిచేస్తాయో ఇందులో చూపించాడు.
సంపద నుంచి నిరాడంబరత వరకు – టాల్స్టాయ్ ఆత్మాన్వేషణ
టాల్స్టాయ్ వ్యక్తిగత జీవితంలో ఒక దశలో తీవ్రమైన ఆధ్యాత్మిక సంక్షోభం ఏర్పడింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కీర్తి పొందిన రచయితగా, సంపన్న భూస్వామిగా, కుటుంబ పెద్దగా అన్ని సౌకర్యాలూ ఉన్నప్పటికీ జీవితానికి అసలైన అర్థం ఏమిటనే ప్రశ్న అతన్ని వెంటాడింది.
ఈ అన్వేషణ ఫలితంగా A Confession అనే రచన వెలువడింది. ఇందులో తన జీవితంలోని అంతర్గత సంఘర్షణలు, మరణ భయం, మతం పట్ల సందేహాలు, విశ్వాసం కోసం చేసిన అన్వేషణను వివరించాడు.
క్రమంగా ఆయన ఆలోచనల్లో అహింస, ప్రేమ, సమానత్వం, శ్రమ గౌరవం, నిరాడంబర జీవనం ప్రధానమయ్యాయి. సంపదను సంపాదించడం కంటే దాని పట్ల మనిషి ఏర్పరచుకునే వ్యామోహమే ప్రమాదకరమని భావించాడు. సామాజిక అసమానతలను ప్రశ్నించాడు. తన జీవన విధానాన్ని కూడా తన నైతిక విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా మార్చుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
The Kingdom of God Is Within You అనే గ్రంథంలో హింసకు ప్రతిగా హింసను ప్రయోగించకూడదనే తన విశ్వాసాన్ని వివరించాడు. ప్రేమ, సత్యం, అహింస ఆధారంగా అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవచ్చని ప్రతిపాదించాడు.
ఈ ఆలోచనలు మహాత్మా గాంధీపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. దక్షిణాఫ్రికాలో ఉన్న సమయంలో గాంధీ టాల్స్టాయ్ రచనలను అధ్యయనం చేశారు. ఇద్దరి మధ్య ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిగాయి. గాంధీ స్థాపించిన టాల్స్టాయ్ ఫారం కూడా ఈ ఆలోచనా సంబంధానికి గుర్తుగా నిలిచింది.
విద్య, కళ, మానవత్వం – సమాజం పట్ల రచయిత బాధ్యత
టాల్స్టాయ్ ఆలోచనలు సాహిత్యానికే పరిమితం కాలేదు. యాస్నయా పొల్యానాలో రైతుల పిల్లల కోసం పాఠశాలను ప్రారంభించాడు. పిల్లలకు బలవంతంగా పాఠాలు నేర్పడం కంటే, వారిలో సహజమైన ఆసక్తిని, స్వతంత్ర ఆలోచనను పెంపొందించాలని భావించాడు.
ఆయన దృష్టిలో విద్య అనేది కేవలం ఉద్యోగం సంపాదించడానికి ఉపయోగపడే సాధనం కాదు. మనిషి తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి, ఇతరుల జీవితాలను గౌరవించడానికి, స్వతంత్రంగా ఆలోచించడానికి తోడ్పడాలి.
What Is Art? అనే గ్రంథంలో కళ యొక్క ప్రయోజనాన్ని విశ్లేషించాడు. కళ అనేది కొద్దిమంది మేధావుల ప్రశంసల కోసం మాత్రమే ఉండకూడదని, ఒక మనిషి అనుభూతిని మరొక మనిషికి చేరవేసే మానవ సంబంధ సాధనమని భావించాడు.
ఒక రచన ఎంత క్లిష్టమైన భాషలో ఉందన్నదానికంటే, అది పాఠకుడిలో ఎంతటి మానవీయ స్పందనను కలిగించిందన్నదే ముఖ్యమని ఆయన అభిప్రాయం. అందుకే ఆయన సాహిత్యంలో రాజులు, సంపన్నులు, రైతులు, సైనికులు, సేవకులు అందరికీ స్థానం ఉంది. ఒక వ్యక్తి సామాజిక స్థాయి కంటే అతని మానవ స్వభావానికే ఆయన ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిచ్చాడు.
సమాజపు వైరుధ్యాలు – టాల్స్టాయ్ సాహిత్య ప్రాసంగికత
టాల్స్టాయ్ జీవించిన కాలం నుంచి ప్రపంచం ఎంతో మారిపోయింది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందింది. సమాచార వ్యవస్థలు వేగవంతమయ్యాయి. మనిషి ప్రకృతిపై, విజ్ఞానంపై అపారమైన నియంత్రణ సాధించాడు. అయినప్పటికీ మానవ సంబంధాల్లోని సంక్లిష్టతలు, అధికార పోరాటాలు, సామాజిక అసమానతలు పూర్తిగా తొలగిపోలేదు.
War and Peace చదివినప్పుడు యుద్ధాల వెనుక సామాన్య ప్రజలు చెల్లించే మూల్యం గుర్తుకొస్తుంది. Anna Karenina చదివినప్పుడు వ్యక్తిగత జీవితాన్ని సమాజం ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో అర్థమవుతుంది. The Death of Ivan Ilyich మన విజయాల నిర్వచనాన్ని పునఃపరిశీలించుకునేలా చేస్తుంది. Resurrection వ్యక్తిగత తప్పులతోపాటు అన్యాయాన్ని కొనసాగించే వ్యవస్థల బాధ్యతను కూడా గుర్తుచేస్తుంది.
ఈ రచనలన్నింటిలో ఒక సామాన్యమైన లక్షణం కనిపిస్తుంది. టాల్స్టాయ్ పాత్రలు పరిపూర్ణమైన మనుషులు కావు. వాటిలో ఆశలు, బలహీనతలు, స్వార్థం, ప్రేమ, పశ్చాత్తాపం, మార్పు అన్నీ ఉంటాయి. ఆయన తన పాత్రలకు ముందుగానే మంచి, చెడు అనే ముద్రలు వేయడు. వారి జీవితాలను పరిశీలించే అవకాశం పాఠకుడికి ఇస్తాడు.
ఆయన సాహిత్యం మన సమాజానికి కొన్ని ముఖ్యమైన ఆత్మపరిశీలనా ప్రశ్నలను సంధిస్తుంది:
• మనం సాధించిన విజయాల వెనుక ఇతరుల జీవితాలపై పడిన ప్రభావాన్ని ఎప్పుడైనా పరిశీలించుకుంటున్నామా?
• కుటుంబంలో ప్రేమ, పరస్పర అవగాహనకు బదులుగా సామాజిక ప్రతిష్ఠకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నామా?
• ఒక వ్యక్తిని నేరస్థుడిగా నిర్ణయించే ముందు, అతని పరిస్థితులను, నేరానికి దారితీసిన సామాజిక కారణాలను పరిశీలిస్తున్నామా?
• సంపద, హోదా, అధికారం పెరిగిన కొద్దీ మనిషిలో సంతృప్తి, మానవత్వం కూడా పెరుగుతున్నాయా?
• ఇతరుల జీవితాల్లో మార్పు కోరుకునే మనం, మన ప్రవర్తనలో అవసరమైన మార్పును స్వీకరిస్తున్నామా?
ఇవి కేవలం తాత్విక చర్చలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు కావు. మన రోజువారీ జీవితంలో ఎదురయ్యే అనుభవాల నుంచి పుట్టే ప్రశ్నలు. టాల్స్టాయ్ పాత్రలు కూడా ఇలాంటి సంఘర్షణల ద్వారానే పాఠకుడికి దగ్గరవుతాయి.
చివరి ప్రయాణం – కాలాన్ని దాటిన సాహిత్య జీవితం
జీవిత చరమాంకంలో టాల్స్టాయ్ వ్యక్తిగత జీవితంలో అనేక విభేదాలు ఏర్పడ్డాయి. కుటుంబం, ఆస్తి, రచనల హక్కులు, తన నైతిక విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా జీవించాలనే ఆకాంక్ష మధ్య సంఘర్షణలు తీవ్రమయ్యాయి.
1910 అక్టోబరులో ఆయన తన నివాసమైన యాస్నయా పొల్యానాను విడిచిపెట్టాడు. ప్రయాణంలో అనారోగ్యానికి గురై అస్తపోవో రైల్వే స్టేషన్ వద్ద ఆగాల్సి వచ్చింది. అక్కడ న్యుమోనియాతో బాధపడుతూ 1910 నవంబర్ 20న తన 82వ ఏట మరణించాడు. ఆయన కోరిక మేరకు యాస్నయా పొల్యానాలోని అడవిలో నిరాడంబరంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
టాల్స్టాయ్ జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ఆయనలోని వైరుధ్యాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించి పేదల జీవితాల గురించి ఆలోచించాడు. యుద్ధంలో పాల్గొని శాంతిని కోరుకున్నాడు. సమాజంలో గొప్ప గౌరవం పొందినా, ఆ గౌరవం వెనుక ఉన్న మానవ అసంతృప్తిని పరిశీలించాడు. ప్రపంచానికి మహానవలలు అందించినప్పటికీ తన జీవితానికి అంతిమ సమాధానం వెతుకుతూనే ఉన్నాడు.
ఈ వైరుధ్యాలే ఆయన సాహిత్యానికి బలం. ఎందుకంటే మనిషి ఒకే ఆలోచనతో, ఒకే స్వభావంతో జీవించడు. అతనిలో ఆశలు ఉంటాయి, భయాలు ఉంటాయి; ప్రేమ ఉంటుంది, అసూయ ఉంటుంది; ఆదర్శాలు ఉంటాయి, వాటికి విరుద్ధమైన ప్రవర్తన కూడా ఉంటుంది. ఈ సంక్లిష్టతను దాచిపెట్టకుండా చిత్రించగలిగిన రచయితే గొప్ప మానవ స్వభావ చిత్రకారుడు.
ఒక రచయిత మరణం అతని జీవితానికి ముగింపు కావచ్చు. కానీ అతని రచనలు ప్రతి కొత్త తరంలో కొత్త అర్థాలను సంతరించుకుంటాయి. టాల్స్టాయ్ సాహిత్యం కూడా అదే చేస్తోంది. ఆయన నవలల్లోని పాత్రలు కాలం మారినా మనుషుల స్వభావాన్ని గుర్తుచేస్తూనే ఉంటాయి. యుద్ధాల గురించి రాసిన ఆయన రచనలు శాంతి విలువను తెలియజేస్తాయి. కుటుంబాల గురించి రాసిన నవలలు సంబంధాల్లోని మౌన సంఘర్షణలను బయటపెడతాయి. మరణం గురించి రాసిన రచనలు జీవితం పట్ల మన బాధ్యతను గుర్తుచేస్తాయి.
టాల్స్టాయ్ గొప్పతనం ఆయన సృష్టించిన పాత్రల సంఖ్యలోనో, రాసిన పుస్తకాల పరిమాణంలోనో లేదు. మనిషి తనను తాను ఎంతగా దాచుకున్నా, అతని అంతరంగాన్ని సాహిత్యం ద్వారా ఆవిష్కరించగలిగిన ప్రతిభలో ఉంది. ఆయన రచనల్లో మనం రష్యన్ చరిత్రను మాత్రమే చదవం; మానవ చరిత్రను చదువుతాం. ఇతరుల జీవితాలను మాత్రమే పరిశీలించం; మన జీవితాన్ని కూడా తిరిగి చూసుకుంటాం. అందుకే టాల్స్టాయ్ ఒక కాలానికి పరిమితమైన రచయితగా మిగిలిపోలేదు.. మానవ జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవాలనుకునే ప్రతి తరానికి స్ఫూర్తినిచ్చే సాహితీవేత్తగా నిలిచిపోయాడు.
– బొల్లిముంత వెంకట రమణా రావు
ఆధారాలు
Oxford University Press – Leo Tolstoy: A Very Short Introduction
Cambridge University Press – Tolstoy’s Oeuvre
Cambridge University Press – Leo Tolstoy: Art and Truth
Yasnaya Polyana – Tolstoy Museum
బొల్లిముంత వెంకట రమణారావు
తెలుగు, ఆంగ్ల భాషల్లో రచనలు చేస్తున్న కవి, కథకుడు, నాటక రచయిత. కొత్తగూడెం ఆకాశవాణి (ఎఫ్.ఎమ్) కేంద్రంలో సుమారు ఎనిమిది సంవత్సరాలు క్యాజువల్ ఉద్యోగిగా పనిచేశారు. విదేశీ సంస్థలో కంటెంట్ రివ్యూయర్గా, స్థానిక పత్రికలో సంపాదక సహాయకుడిగా కూడా సేవలందించారు.
ఇప్పటివరకు ఆయన 150కు పైగా తెలుగు కవితలు, 15 కథలు రచించారు. ఆయన రచించిన 20 రేడియో నాటికలు ఆకాశవాణి ద్వారా ప్రసారమయ్యాయి. అలాగే 150కు పైగా ఆంగ్ల కవితలు వివిధ అంతర్జాతీయ సాహిత్య వెబ్సైట్లలో ప్రచురితమయ్యాయి.2002 సంవత్సరంలో Poetry.com నిర్వహించిన కవితా పోటీలో బహుమతి అందుకున్నారు. తెలుగు, ఆంగ్ల భాషల్లో కలిపి ఇప్పటివరకు 15 పుస్తకాలను ప్రచురించారు. సాహిత్యం, మానవ సంబంధాలు, సామాజిక అంశాలు, సమకాలీన జీవన అనుభవాలు ఆయన రచనల్లో ప్రధానంగా ప్రతిఫలిస్తాయి.
